In 1905 schreef Hjalmar Söderberg zijn beroemde boek Dokter Glas (in 2004 door Wereldbibliotheek opnieuw in het Nederlands uitgegeven in de prachtige vertaling van Nijhoffprijswinnares Bertie van der Meij).

De jonge, ambitieuze Stockholmse dokter Tyko Glas beschrijft in deze roman in dagboekvorm zijn groeiende sympathie voor een van zijn patiënten, de jonge, beeldschone Helga én zijn in evenredige mate toenemende antipathie voor haar man, de veel oudere dominee Gregorius. Gregorius is een norse, vadsige, uiterst onaangename man. Helga zelf walgt inmiddels ook van hem en zoekt haar heil bij een jonge, knappe minnaar. Ze vraagt de dokter haar te helpen aan Gregorius’ seksuele dadendrang te ontkomen. De dokter gaat daarin steeds verder. Uiteindelijk brengt hij de dominee ter wille van Helga zelfs om het leven.

Dit boek van Hjalmar Söderberg is in Zweden een klassieker geworden. Honderd jaar later vertelt Bengt Ohlsson het verhaal van de andere kant. En plotseling wordt de dominee een mens vol twijfels en onzekerheden, sociaal geremd, gesloten, bang. ‘Vaak speelde ik met de gedachte dat ik al schrijvend het leven van de dominee kon redden. Dat dokter Glas over mijn schouder meelas en dat hij, als ik Gregorius maar menselijk genoeg kon maken, er misschien van af zou zien hem die pil te geven,’ schrijft Ohlsson in zijn nawoord. ‘Let wel: menselijk. Dat is niet hetzelfde als sympathiek.’

Gregorius is geschreven als innerlijke monoloog, in een schitterende stijl waarin het Stockholm van een eeuw geleden helemaal herleeft en de lezer geleidelijk partij kiest voor de dominee.

Bengt Ohlsson kreeg voor dit boek in 2004 de Augustprijs, de meest prestigieuze literaire prijs van Zweden.

Enkele commentaren:

‘Een eeuw na Gregorius’ gevangenzetting heeft Ohlsson hem bevrijd.’ – The New York Times

‘De kracht van het boek zit hem in de moeilijkheid om het personage Gregorius vanuit een gevoelig en menselijk perspectief te bekijken … Ik veronderstel dat Hjalmar Söderberg Gregorius met bewondering zou hebben gelezen en misschien zelfs met jaloezie.’ – Times Literary Supplement

Nederlandse beoordelingen:

‘Een verbazingwekkende tour de force.’ - Maarten ‘t Hart

NRC Handelsblad: ‘De dominee is niet zo’n domme zak als zijn vrouw denkt.’ Klik hier voor de volledige recensie. 

De Volkskrant: ‘Een moord die aanvankelijk haast gerechtvaardigd leek, komt nu als een schok.’ Klik hier voor de volledige recensie.

‘Briljante nieuwe opvoering van een liefdesgeschiedenis’: http://www.dizzie.nl/boeken.showBoek.php?id=28970

‘Een zeer bevredigende rectificatie van een honderdjarige karaktermoord’: http://www.nu.nl/boek/2103710/bengt-ohlsson—gregorius.html

‘Wat een fenominaal boek’: http://www.nrcboeken.nl/nieuws/de-beste-boeken-van-2009

Gregorius is verplichte, ontnuchterende en vooral weerstandsverhogende kost  na het ongenuanceerde spreekuur met Dokter Glas!’: www.eeuwigweekend.nl/2009/11/13/gregorius-van-stoffig-naar-stof-tot-nadenken

‘…Gregorius  (…) onzeker en twijfelend of hij het wel goed doet, vriendelijk, spiritueel, etc. Reden genoeg om dit boek (met een voorwoord van Margaret Atwood) ook te gaan lezen’: http://www.librarything.com/work/9064886/reviews/

‘Ontroerend, dramatisch verhaal’:http://www.ncrvgids.nl/leesclub/details.php?bookid=71&archief=1

‘… beschrijvingen van Stockholm zijn zo uitnodigend, dat je het liefst nog morgen naar Stockholm zou willen vliegen’: http://www.deltapsy.nl/overdelta/nieuws/magazinetoon/Documents/Toon%20oktober%202009.pdf

En last but not least:

‘… weergaloos herschreven, in een onwaarschijnlijk rijke, beeldende taal. Wat heet, de Nederlandse Gregorius is waarschijnlijk mooier dan de Zweedse of de Engelse, waar Margaret Atwood zo weg van was.’: http://maisonperdue.blogspot.com/